SKRAJNE POSTAWY

jaskinia

Mamy zatem dwie postawy skrajne i postawę pośrednią. Postawa pośrednia jest zarazem samodzielna, twórcza, oraz służebna, mediująca. Bertrand Russell podobnie jak Popper – dostrzegał ów dualizm. Twierdził mianowicie, że ist­nieje sprzeczność w samej podstawie greckiego ducha, którą można dostrzec już u Homera. „Ścierają się w nim – powiada – dwa przeciwstawne pierwiastki: w jednej strony racjonalny umysł, z drugiej zaś nieopanowany instynkt… Wła­śnie owe dwa niezgodne elementy kultury greckiej, nazwane później przez Nietzschego pierwiastkiem apollińskim i dionizyjskim, umożliwiły podbój świata, czego nie zdołałby spowodować żaden z nich oddzielnie” (4). Filozo­fia w ogóle, a sokrateizm w szczególe, jawi się tutaj ponownie jako mediator utrzymujący owe dwa pierwiastki w równowadze. Metafizyczni niedowiar­kowie są więc, jak wspomniałem – mniej lub bardziej świadomie — obrońcami wielości, pluralizmu.Co metafizyczny niedowiarek powinien robić teraz jako sługa cywilizacji zachodniej? Przychodzi mi na myśl taktyka Tatarów. Wspierali oni słabsze w danej chwili mocarstwo; gdy górę brała Turcja, pomagali Rzeczpospolitej, gdy górę brała Rzeczpospolita, pomagali Turkom. Zdawali sobie bowiem spra­wę, że triumf jednego z mocarstw okazałby się końcem ich autonomii.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *